ลิ้นบอกโรคได้จริงหรือ? ไขคำตอบการวินิจฉัยตามแบบแพทย์แผนจีน

ฝ้าลิ้นเป็นตัวสะท้อนระบบย่อยอาหาร ความร้อนความเย็น และการสะสมของความชื้นหรือเสมหะในร่างกาย ซึ่งในทางคลินิกสามารถแบ่งหลัก ๆ ได้ 3 สี คือ สีขาว สีเหลือง และสีเทาดำ

• ฝ้าลิ้นสีขาว

ฝ้าลิ้นสีขาวมีหลายลักษณะ เช่น ฝ้าลิ้นสีขาวและบาง ฝ้าลิ้นสีขาวและหนา ฝ้าลิ้นสีขาวและเหนียว เป็นต้น โดยฝ้าลิ้นสีขาวและบางหมายถึงร่างกายมีสมดุลปกติ ถ้าหากป่วยก็มักเป็นไม่หนัก รักษาให้หายได้ง่าย ส่วนฝ้าลิ้นสีขาวที่หนาหรือเหนียว หมายถึงมีความเย็นและความชื้นภายในร่างกายมาก

การดูแลตัวเองเบื้องต้น : ในกรณีที่มีฝ้าลิ้นสีขาวที่หนาและเหนียว ผู้ป่วยควรเลี่ยงอาหารฤทธิ์เย็น และทานอาหารที่ช่วยขับความชื้นในร่างกาย เช่น อาหารที่ไขมันต่ำ น้ำตาลน้อย และมีใยอาหาร เช่น กะหล่ำปลี แตงกวา ผักกาดขาว หัวไชเท้า ถั่วแดง เห็ด ลูกเดือย เป็นต้น

• ฝ้าลิ้นสีเหลือง

ลิ้นมีฝ้าสีเหลืองบอกว่ามีความร้อนภายในร่างกาย ซึ่งระดับความร้อนสามารถรู้ได้จากความเข้มของสีฝ้า สามารถแบ่งได้เป็นฝ้าสีเหลืองและบาง ฝ้าสีเหลืองและหนาเหนียว นอกจากสีแล้ว แพทย์ยังมักวินิจฉัยตามความชุ่มชื้นของฝ้า ความแห้ง หรือความลื่นร่วมด้วย ฝ้าสีเหลืองและบางแปลว่ามีความร้อนภายใน อาจมีไข้หวัดที่เกิดจากลมร้อน ส่วนฝ้าลิ้นสีเหลืองและหนาเหนียว แสดงถึงความร้อนชื้นและเสมหะร้อนที่สะสม ผู้ป่วยอาจมีอาการอ่อนเพลีย ปากคอแห้ง อาหารไม่ย่อย หรือถ่ายเหนียวได้

การดูแลตัวเองเบื้องต้น : ในกรณีที่ฝ้าลิ้นเหลืองและเหนียว ผู้ป่วยควรเลือกอาหารที่ระบายความร้อยและสลายความชื้น เช่น ลูกเดือย เม็ดบัว ฟัก ผักบุ้ง มะระ บวบ เป็นต้น และควรเลี่ยงอาหารที่มีรสเผ็ด อาหารฤทธิ์ร้อน ทอด ปิ้ง ย่าง รวมถึงอาหารที่มีโซเดียมสูง นอกจากนี้ควรออกกำลังกายที่ต้องใช้กำลังมากเพื่อเผาผลาญพลังงานและขับสารน้ำส่วนเกิน

• ฝ้าลิ้นสีเทาดำ

หากลิ้นมีฝ้าสีเทาอมเขียวหรือสีดำ แสดงว่าความสมดุลหรืออาการป่วยในร่างกายมีความซับซ้อนมากขึ้น มีทั้งความร้อน ความเย็น เสมหะ และความชื้น หากป่วยก็มักเป็นโรคที่เรื้อรังซับซ้อน

การดูแลตัวเองเบื้องต้น : ในกรณีที่ฝ้าลิ้นมีสีเทาหรือดำที่ไม่ได้เกิดการจากอมยา กินยา หรืออมลูกอม แนะนำให้ปรึกษาแพทย์แผนจีนเพื่อรักษาและปรับสภาพร่างกายให้สมดุล